بررسی اثرات متغیرهای اقتصادی بر معضلات اجتماعی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد میرباقری جم 1
محمود رحیمی 2
حمیده محرمی 3
بهاره جوادی 4
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
3 دانشجو دکتری توسعه اقتصادی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
4 کارشناسی ارشد، برنامه ریزی سیستم های اقتصادی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
10.22034/jmek.2024.419164.1100
چکیده
این مطالعه به سنجش و مقایسه معضلات اجتماعی استان‌های کشور و بررسی اثر متغیرهای کلان اقتصادی بر سطح معضلات اجتماعی طی سال‌های 1385 تا 1398 می‌پردازد. با توجه به چندبعدی بودن معضلات اجتماعی، جهت مقایسه آن‌ها در استان‌های کشور از شاخص مرکب مصنوعی معضلات اجتماعی که شامل قتل، منازعه، معتادین، سرقت، تصادفات و طلاق است، استفاده شده است. برای این منظور از رویکرد P2-Distance در نرم‌افزار R استفاده شد. در سال 1398، سه استان خراسان جنوبی، ایلام و خراسان شمالی در پایین جدول رتبه‌بندی معضلات اجتماعی و سه استان تهران، آذربایجان غربی و خراسان رضوی در بالای جدول قرار دارند. نتایج مقایسه تغییرات سطح شاخص معضلات اجتماعی استان‌ها طی دوره تحقیق نشان می‌دهد که معضلات اجتماعی استان مرکزی بیشترین افزایش و استان سمنان بیشترین کاهش را داشته است. تحلیل واریانس دوعاملی شاخص برآوردشده نشان می‌دهد که هر دو عامل اثرات ثابت استانی و اثرات تقویمی تغییر سال بر سطح شاخص معضلات اجتماعی معنی‌دار است. نتایج بررسی اثر متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص معضلات اجتماعی با برآورد مدل رگرسیون داده‌های ترکیبی نشان می‌دهد که اثر متغیرهایی مانند ارزش‌افزوده سرانه استانی، نرخ بهره، نرخ بیکاری، جمعیت، ضریب جینی و قیمت سکه بر سطح معضلات اجتماعی معنی‌دار نیست. اما متغیرهای نرخ ارز و سطح عمومی قیمت‌های استانی بر سطح معضلات اجتماعی تأثیر معنی‌داری دارند.
کلیدواژه‌ها
شاخص مصنوعی معضلات اجتماعی
ساخت شاخص مرکب
متغیرهای کلان اقتصادی
داده‌های ترکیبی
رویکرد P2-Distance
موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of the Impact of Economic Variables on Social Challenges in Iran

نویسندگان English

Mohammad MirbagheriJam 1
Mahmoud Rahimi 2
Hamideh Moharrami 3
Bahareh Javadi 4
1 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
2 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.
3 PhD Student in Economic Development, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
4 M.Sc., Economic Systems Planning, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.
چکیده English

This study evaluates and compares social problems across Iranian provinces and examines the effects of macroeconomic variables on these problems from 2006 to 2019. Given the multidimensional nature of social dilemmas, an artificial composite index of social problems, encompassing murder, conflict, addiction, theft, accidents, and divorce, was utilized for inter-provincial comparisons. For this purpose, the P2-Distance approach was implemented using R software. In 2019, South Khorasan, Ilam, and North Khorasan ranked at the bottom of the social problems index, indicating the most favorable conditions, whereas Tehran, West Azerbaijan, and Khorasan Razavi ranked at the top, reflecting the most severe issues. Comparing the changes in the index over the study period reveals that Markazi Province experienced the largest increase in social problems, while Semnan Province recorded the most significant decrease. Furthermore, a two-factor analysis of variance of the estimated index demonstrates that both provincial fixed effects and calendar year effects are statistically significant. Finally, estimating a panel data regression model to assess the impact of macroeconomic variables indicates that variables such as provincial per capita value-added, interest rates, unemployment rates, population, Gini coefficient, and coin prices do not have a significant effect. However, exchange rates and the provincial consumer price index exert a significant impact on the level of social problems.

کلیدواژه‌ها English

Artificial Index of Social Problems
Composite Index Construction
Macroeconomic Variables
Panel Data
P2-Distance Approach
 ابراهیمی، م.، و مهرزاد، چ. (1394). ارتباط میان نرخ جرم و جنایت با تورم و بیکاری در ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 4(2)، 113-127.
اسکندری سبزی، و حسن‌زاده. (1402). تحلیل عوامل اقتصادی مؤثر بر آسیب‌های اجتماعی (جرم سرقت)؛ مطالعۀ موردی، استان آذربایجان شرقی. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، 12(1)، 1-16.
اکبری فرد، ح.، جنابی، ا.، و گنجویی، ا. (1391). بررسی تأثیر نامتقارن ضریب جینی، بیکاری و طلاق بر سرقت در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، (4)، 1-19.
اکبری، ا.، و علمی، م. (1397). بررسی عوامل اجتماعی-اقتصادی مرتبط با وقوع نوع قتل در استان آذربایجان‌شرقی در سال‌های 1390-1393. مطالعات جامعه‌شناسی، 11(38)، 139-153.
اشرفی، ... (1396). عوامل مؤثر بر تصادفات رانندگی. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان.
افشانی، س. ع.، و کریمی منجرموئی، ی. (1393). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به نزاع دسته جمعی در شهر لردگان. فصلنامه انتظام اجتماعی، 6(4).
بادامی، ح.، اسدی کوه‌باد، و حسینی. (1402). بررسی تأثیر عوامل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بر جرم قتل در شهرستان رامهرمز از سال 1380 تا 1399. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(11)، 4588-4618.
بهشتی، م.، فلاحی، م.، و رهگذر، م. (1393). بررسی رابطه تورم و بیکاری با سرقت در ایران. فصلنامه علمی دانش انتظامی آذربایجان شرقی، 14(4)، 105-121.
تبری، ر.، عطرکار روشن، ز.، محمد جعفر مدبرنیا، س. ک.، و میرحسینی. (1392). عوامل موثر بر اعتیاد به مواد مخدر در افراد 15 تا 30 سال: یک مطالعه کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان، 22(87)، 70-77.
جلالی، م. (1387). بررسی و برآورد ضریب جینی در ایران. مجله پژوهش‌های اقتصادی، 12(36)، 115-134.
درگاهی، ح.، قاسمی، م.، و بیرانوند، ا. (1397). عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر طلاق در ایران با تأکید بر ادوار تجاری، آموزش و اشتغال زنان. فصلنامه اقتصاد و الگوسازی دانشگاه شهید بهشتی، 23(3)، 95-120.
دیوسالار، ا.، و رنجبر، م. (1395). بررسی اثرات متغیرهای کلان اقتصادی بر وقوع سرقت در استان آذربایجان شرقی با رویکرد رگرسیون فازی. فصلنامه علمی دانش انتظامی آذربایجان شرقی، 18(5)، 113-135.
دانایی‌فرد، ح.، و همکاران. (1387). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت. تهران: انتشارات صفار.
زمانیان، دهقان، فلاحتی، فروزان، و داوری. (1399). بررسی رابطه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و جرایم خشن: شواهدی از استان‌های ایران. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار).
ظفری، م. (1401). آسیب‌شناسی تحلیل مسائل اجتماعی در ایران و راهکارهای آن. علوم زیست محیطی و دانش جغرافیا، (4)، 56-77.
عربی‌زاده، و کاظمی، ا. (1393). تاثیر شاخص توسعه انسانی بر تولید ناخالص داخلی ایران. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 5(1)، 109-124.
فاتحی دهاقانی، ا.، و نظری، ع. (1390). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق در استان اصفهان. مطالعات امنیت اجتماعی، 2(25)، 13-54.
فخرایی، س.، و شرمین، ح. (1389). عوامل اجتماعی مؤثر بر شدت درخواست طلاق از سوی زنان شهرستان سردشت. مجله مطالعات زن و خانواده، 2(7)، 103-120.
فراهانی فرد، م.، شیرمحمدی، ش.، و عبدی، ر. (1396). علل تورم و راهکارهای مبارزه با آن. هشتمین کنفرانس بین‌المللی حسابداری و مدیریت و پنجمین کنفرانس کارآفرینی و نوآوری‌های باز، تهران.
خاکی، غ. (1391). روش تحقیق با رویکرد پایان‌نامه‌نویسی. تهران: انتشارات فوژان.
کازرونی، ع.، کیانی، پ.، و مظفری، پ. (1395). برآورد نرخ بهره در ایران با استفاده از منطق فازی. مجله دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 9(30)، 77-93.
گجراتی، د. (1391). مبانی اقتصاد سنجی (ترجمه حمید ابریشمی، چاپ هشتم). نشر نور.
لطفی، ع.، فیض‌پور، م.، یاری، م.، و رستمی، ه. (1395). بررسی تاثیر متغیرهای اقتصادی-اجتماعی بر جرم در کشور، رهیافت تکنیک داده‌های ترکیبی (مطالعه موردی سرقت و قتل). مطالعات مدیریت انتظامی، 11(3).
محمدزاده، پ.، ممی‌پور، س.، و فشاری، م. (1389). کاربرد نرم‌افزار Stata در اقتصادسنجی (جلد اول). تهران: نشر نور.
محمدی، م.، مهریار، ا.، و سوری، ا. (1397). رابطه عوامل خانوادگی – اجتماعی و مصرف مواد: نقش میانجی مؤلفه‌های سرشت، منش، سرمایه روان‌شناختی و باورهای فرد. اعتیاد پژوهی، (46)، 271-294.
مهرارا، م. (1394). بررسی اقتصادی جرم و اثرات سرریز بین استانی آن در ایران. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی.
نبوی، س. ح.، و امینی رارانی، م. (1389). سیاست‌های اقتصادی و مشکلات اجتماعی در ایران. رفاه اجتماعی، 10(38).
رفیعی، ح.، وامقی، ر.، و مدنی قهفرخی، س. (1388). تدوین سند ملی کاهش و کنترل آسیب‌های اجتماعی 1384-1385 (مدون‌سازی یک تجربه). رفاه اجتماعی، 9(32)، 65-86.
سلیمانی مقام، ی.، نادمی، ی.، و چگنی، م. (1399). تاثیر شاخص فلاکت بر میزان ارتکاب جرائم در استان‌های ایران. تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، 11(42)، 157-186.
یحیویی دیزج، ج.، محمدزاده، ی.، حکمتی‌فرید، ص.، و یعقوبی، ح. (1397). رابطه بین عوامل اقتصادی و اجتماعی و آسیب‌های اجتماعی در کشورهای منتخب با رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، 18(68)، 167-199.
Anser, M. K., Yousaf, Z., Nassani, A. A., Alotaibi, S. M., Kabbani, A., & Zaman, K. (2020). Dynamic linkages between poverty, inequality, crime, and social expenditures in a panel of 16 countries: two-step GMM estimates. Journal of Economic Structures, 9(1), 1-25. https://doi.org/10.1186/s40008-020-00206-4
Baltagi, B. H. (2021). Econometric analysis of panel data (6th ed.). Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-030-76904-5
Becker, G. S. (1968). Crime and punishment: An economic approach. Journal of Political Economy, 76(2), 169-217. https://doi.org/10.1086/259394
Biel, A., & Thøgersen, J. (2007). Activation of social norms in social dilemmas: A review of the evidence and reflections on the implications for environmental behaviour. Journal of Economic Psychology, 28(1), 93-112. https://doi.org/10.1016/j.joep.2006.04.002
Büttner, N. (2022). Local inequality and crime: New evidence from South Africa. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4213303
Cameron, L., & Shah, M. (2014). Can mistargeting destroy social capital and stimulate crime? Evidence from a cash transfer program in Indonesia. Economic Development and Cultural Change, 62(2), 381-415. https://doi.org/10.1086/674102
Carradore, M. (2018). A synthetic indicator method applied to Putnam’s social capital indicators: The case of Italy. Italian Sociological Review, 8(3), 397-415. https://doi.org/10.13136/isr.v8i3.224
De Jager, P. (2008). Panel data techniques and accounting research. Meditari: Research Journal of the School of Accounting Sciences, 16(2), 53-68. https://doi.org/10.1108/10222529200800013
Enamorado, T., López-Calva, L. F., Rodríguez-Castelán, C., & Winkler, H. (2016). Income inequality and violent crime: Evidence from Mexico's drug war. Journal of Development Economics, 120, 128-143. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2015.12.004
Fischer, C. S. (1975). Toward a subcultural theory of urbanism. American Journal of Sociology, 80(6), 1319-1341. https://doi.org/10.1086/225996
Garidzirai, R. (2021). An analysis of economic determinants and crime in selected Gauteng local municipalities. In Crime and Society. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.96543
Laaker, D. (2024). Economic shocks and the development of immigration attitudes. British Journal of Political Science, 54(1), 220-240. https://doi.org/10.1017/S000712342200045X
Martín Martín, J. M., Salinas Fernández, J. A., & Rodríguez Martín, J. A. (2019). Comprehensive evaluation of the tourism seasonality using a synthetic DP2 indicator. Tourism Geographies, 21(2), 284-305. https://doi.org/10.1080/14616688.2018.1505943
Oliveira, M. (2021). More crime in cities? On the scaling laws of crime and the inadequacy of per capita rankings—a cross-country study. Crime Science, 10(1), 27. https://doi.org/10.1186/s40163-021-00156-4
Peña, J. B. (1977). Problemas de la medición del bienestar y conceptos afines (Una aplicación al caso español). Madrid: Instituto Nacional de Estadística (INE).
Pinillos-Franco, S., & Somarriba-Arechavala, N. (2019). A proposal for a synthetic health indicator in the European Union: An analysis of gender health inequalities. Applied Research in Quality of Life, 14(4), 1067-1088. https://doi.org/10.1007/s11482-018-9637-9
Sánchez López, F. (2022). Measuring the effect of the misery index on international tourist departures: Empirical evidence from Mexico. Economies, 10(4), 81. https://doi.org/10.3390/economies10040081
Somarriba Arechavala, N., & Zarzosa Espina, P. (2019). Quality of life in the European Union: An econometric analysis from a gender perspective. Social Indicators Research, 141(3), 1189-1210. https://doi.org/10.1007/s11205-018-1872-9
Sugiharti, L., Esquivias, M. A., Shaari, M. S., Agustin, L., & Rohmawati, H. (2022). Criminality and income inequality in Indonesia. Social Sciences, 11(3), 142. https://doi.org/10.3390/socsci11030142
Teles, V. K. (2004). The effects of macroeconomic policies on crime. Economics Bulletin, 11(1), 1-9.
Webster, C., & Kingston, S. (2014). Poverty and crime review. Joseph Rowntree Foundation.
 

  • تاریخ دریافت 11 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 29 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 24 مرداد 1403