ارائهٔ مدل مفهومی از ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر استقرار نوآوری باز با رویکرد سیستمی راسل اکاف (مورد مطالعه: سازمان پروژه‌محور معدنی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی ادیبی فرد 1
یاسر قاسمی نژاد 2
محمد مهدی مهتدی 2
1 گروه مدیریت و حسابداری،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
2 گروه مدیریت و برنامه ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
10.22034/jmek.2026.601307.1206
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر استقرار نوآوری باز در سازمان‌های پروژه‌محور معدنی با رویکرد سیستمی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است که با روش فراترکیب انجام شده است. بدین منظور، 1476 منبع علمی مرتبط در بازه زمانی 2015 تا 2025 از پایگاه‌های داخلی و خارجی غربالگری و در نهایت 73 مقاله واجد شرایط مورد ارزیابی عمیق قرار گرفتند. یافته‌های اولیه فراترکیب شامل دو بُعد اصلی، ده مؤلفه و 83 شاخص بود که جهت انطباق با شرایط خاص صنعت معدن ایران، با مشارکت 27 نفر از خبرگان و مدیران ارشد حوزه‌های تحقیق و توسعه، مدیریت پروژه و تولید بومی‌سازی شد. سپس، اعتبارسنجی محتوای شاخص‌ها از طریق روش دلفی فازی انجام گرفت و تمامی شاخص‌ها با امتیاز بالاتر از حد نصاب تأیید شدند. در پایان، یافته‌های پژوهش در قالب یک مدل مفهومی مبتنی بر رویکرد سیستمی راسل اکاف تدوین گردید. بر اساس این مدل، سطح درون‌سازمانی شامل هشت مؤلفه منابع و مهارت انسانی، ساختار و فرآیند، مالی و سرمایه‌گذاری، حمایتی و فرهنگی، توسعه دانش‌محور، راهبردهای کسب و کار، همکاری و ارتباطات، و زیرساخت‌های فناوری است. همچنین سطح برون‌سازمانی نیز شامل دو مؤلفه عوامل محیطی و واسطه‌های نوآوری می‌باشد. این مدل با تأکید بر تعاملات سیستمی میان اجزا، چارچوبی جامع برای استقرار موفق نوآوری باز در سازمان‌های پروژه‌محور ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
مدل مفهومی
سازمان پروژه‌محور
نوآوری باز
رویکرد سیستمی
صنعت معدن
موضوعات

عنوان مقاله English

A Conceptual Model of the Dimensions and Components Influencing Open Innovation Implementation through Russell Ackoff's Systems Thinking Approach: A Case Study of a Mining Project-Based Organization

نویسندگان English

mehdi Adibifard 1
Yaser Ghaseminejad 2
Mohammad Mahdi Mohtadi 2
1 Department of Management and Accounting, Ro.C., Islamic Azad University, Roudehen, Iran
2 Department of Management and Strategic Planning, Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran
چکیده English

The present study aims to explain the dimensions and components involved in the implementation of open innovation in a project-based mining organization using a systems approach. This research adopts a qualitative approach and was conducted using the meta-synthesis method. Accordingly, 1,476 relevant scientific sources published between 2015 and 2025 were selected from various domestic and international databases, and ultimately 73 articles aligned with the research objective were evaluated and analyzed. The initial findings of the meta-synthesis included two main dimensions, ten components, and 83 indicators. To adapt these to the specific conditions of the Iranian mining industry, a localization process was conducted with the participation of 27 experts and senior managers from the fields of research and development, project management, and production. Subsequently, the content validity of the indicators was assessed using the Fuzzy Delphi method, and all indicators were confirmed with scores above the threshold. Finally, the research findings were presented in the form of a conceptual model based on Russell Ackoff’s systems approach. According to this model, the intra-organizational level includes eight components: human resources and skills, structure and processes, finance and investment, supportive and cultural factors, knowledge-based development, business strategies, collaboration and communication, and technological infrastructures. Furthermore, the extra-organizational level comprises two components: environmental factors and innovation intermediaries. This model, emphasizing systemic interactions, provides a comprehensive framework for successfully implementing open innovation in project-based organizations.

کلیدواژه‌ها English

Conceptual Model
Project-Based Organization
Open Innovation
Systems Approach
Mining Industry.
اصلانی، ف.، و تقی‌زاده سقالکساری، ر. (1403). شناسائی و اولویت‌بندی چالش‌های نوآوری باز در صنعت بیمه. پژوهش‌های کارآفرینی و نوآوری, 3(3), 1-17.
    الهامی، ف.، ایجابی، ا.، شاکری، آ.، و صالح، س. (1404). اولویت‌بندی عوامل تأثیرگذار بر نوآوری باز در سازمان‌های دفاعی. آینده‌پژوهی دفاعی, 10(37), 99-127. https://doi.org/10.22034/dfsr.2025.2053023.1884
    برزگر خلیلی، م.، شادنوش، ن.، و کرامتی، م. (1402). طراحی مدل قابلیت‌های نوآوری باز تجاری در صنایع نظامی ایران با استفاده از پارادایم داده بنیاد. رهیافتی در مدیریت بازرگانی, 4(14), 134-147.
    پیری، م. (1403). شناسایی عوامل مؤثر بر نوآوری باز در یک مرکز آموزشی-پژوهشی. مطالعات علوم مدیریت دریایی, 5(2), 57-88.
    رشیدفرخی، ی.، درویش، ح.، اصلانی، ف.، و یداللهی، م. (1403). سیستم اخلاقی مدیریت منابع انسانی با بهره‌گیری از مدل نوآوری باز. اخلاق در علوم و فناوری, 19(1), 60-73.
    رضاییان فردویی، ص.، و امانی، ش. (1404). توسعه چارچوب پیاده‌سازی نوآوری باز با تاکید بر شبکه‌های همکاری و با کمک تکنیک دلفی و آراس فازی (مطالعه موردی: شرکت مپنا پارس). علوم مدیریت و تحلیل تصمیم, 3(1), 1-15. https://doi.org/10.22105/msda.v3i1.73
    زارع احمدآبادی، ح.، کریمی زارچی، ع.، میر غفوری، س. ح.، میر فخرالدینی، س. ح.، و صفاری در برزی، ع. (1402). طراحی الگوی نوآوری باز صنعت طلای ایران. مطالعات مدیریت راهبردی, 14(54), 265-290.
    محمدشفیعی، م.، و آرمان، ع. (1404). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل نوآوری باز در کسب مزیت رقابتی در صنعت لوازم خانگی. مدیریت بازرگانی, 17(2), 481-525. https://doi.org/10.22059/jibm.2024.371228.4741
    محمدی نیا، م. (1402). در مسیر نقاط ضعف و قوت عامل چهارم در پروژه‌های کشور. عمران و پروژه, 11(4), 32-66.
    میرحیدری، آ. (1400). جایگاه نوآوری در معدن و صنایع معدنی. انتشارات صانعی.
    میرحیدری، آ.، مقصودی، س.، کافی، ر.، و مهدوی، م. (1402). تاثیر ریسک‌های معدنکاری بر توسعه نوآوری: با نگاهی بر جایگاه واحدهای تحقیق و توسعه و مراکز نوآوری در زیست بوم معدن و صنایع معدنی. دومین کنفرانس ملی انجمن علمی پارک‌های فناوری و سازمان نوآوری ایران.
    رحیمی، ا.، حیدری، ع.، و قاسمی، ب. (1402). بررسی تأثیر نوآوری‌های باز بر ایجاد و رشد استارتاپ‌های فناوری‌محور. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک, 2(3), 28-38.
    عظیمی، س. ر.، و عطایی پور، ز. (1399). نوآوری باز در معادن. فرهنگ سبز.
    علیشاهی. (1401). نوآوری و خلق ارزش در صنعت معدن. بازیابی از https://ecomotive.ir
    فخاریان، م.، حسین زاده، ع.، و بستام، ه. (1403). تبیین نقش نوآوری خدمات در رفتارهای هم‌آفرینی ارزش مشتری با میانجیگری مشغولیت مشتری در صنعت هتلداری (مورد مطالعه: هتل‌های سه، چهار و پنج ستاره شهر مشهد). مدیریت بازرگانی, 16(1), 167-193. https://doi.org/10.22059/jibm.2023.357834.4561
    قهرمانی کوشان، م. (1401). نوآوری در معادن ساختارهای سنتی را در هم می‌شکند. کانی‌نگار. بازیابی از https://kanimag.ir
    کنعان، س. م.، منطقی، م.، و خمسه، ع. (1404). بکارگیری روش دلفی فازی در شناسایی ابعاد و شاخص‌های موثر بر مدل بلوغ نوآوری باز در صنایع دفاعی ایران. مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی, 8(1), 143-172. https://doi.org/10.22034/qjimdo.2024.451306.1677
    گل زاده، م. ج.، خندان علمداری، ص.، و فرح بخش، ن. (1403). تاثیر نوآوری باز بر عملکرد سازمانی (مطالعه موردی: سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران). رویکرد های نوین در علوم مدیریت, 5(2), 28-42.
    وحدتی، ح.، حکاک، م.، شریعت نژاد، ع.، و امرایی، م. (1404). شناسایی موانع نوآوری باز در سازمان‌های خدماتی با رویکرد فرا ترکیب. مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی, 8(2), 87-112. https://doi.org/10.22034/qjimdo.2025.486563.1715
    Akbari Ahmadabadi, F., Safari, S., Abbasi, R., & Hakimzadeh Hosseini, S. H. (2025). Performance measurement based on the business model (Case study: Online advertising business). Journal of Entrepreneurship Research, 4(1), 21-36. https://doi.org/10.22034/jer.2024.2027596.1109
    Ackoff, R. L. (1979). The art of problem solving: Accompanied by Ackoff's best. John Wiley & Sons.
    Ahmad, M. H., & Phil, M. (2017). Impact of HR practices on organizational performance: Moderating roles of Islamic principles. Retrieved from https://scholar.google.com.br/scholar
    Almodarresi, M., Hooshmand Bagheri Gara Bolagh, M., & Gholami, F. (2021). The effect of customer orientation and customer relationship management (CRM) infrastructure capabilities on innovative behavior. International Journal of Innovation and Learning, 18(9).
    Audretsch, B. D., & Belitski, M. (2023). The limits to open innovation and its impact on innovation performance. Technovation, 119, 102519.
    Baban, C. F., & Baban, M. (2022). An orchestration perspective on open innovation between industry–university: Investigating its impact on collaboration performance. Mathematics, 10(15), 26-72.
    Chesbrough, H. (2020). Open services innovation: Rethinking your business to grow and compete in a new era. John Wiley & Sons.
    Chaudhary, S., Kaur, P., Talwar, S., Islam, N., & Dhir, A. (2022). Way off the mark? Open innovation failures: Decoding what really matters to chart the future course of action. Journal of Business Research, 142, 1010-1025.
    Distanont, A., & Khongmalai, S. (2020). The impact of open innovation on organizational performance. Journal of Innovation & Knowledge, 5(2), 105-112. https://doi.org/10.1016/j.jik.2020.05.001
    Enkel, E., Gassmann, O., & Chesbrough, H. (2021). Open R&D and open innovation: Exploring the phenomenon. R&D Management, 39(4), 311-316.
    He, X., Liu, D., & Xiao, Y. (2022). Research on building open insurance in the insurance industry based on the concept of open banking. In 2022 7th International Conference on Social Sciences and Economic Development (ICSSED 2022) (pp. 608-613). Atlantis Press.
    Kohler, J., Sönnichsen, S. D., & Beske‐Jansen, P. (2022). Towards a collaboration framework for circular economy: The role of dynamic capabilities and open innovation. Business Strategy and the Environment.
    Kumari, P., Shankar, A., Behl, A., Pereira, V., Yahiaoui, D., Laker, B., ... & Arya, V. (2024). Investigating the barriers towards adoption and implementation of open innovation in healthcare. Technological Forecasting and Social Change, 200, 123100.
    Li, T., Ma, L., Liu, Z., & Liang, K. (2020). Economic granularity interval in decision tree algorithm standardization from an open innovation perspective: Towards a platform for sustainable matching. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 6, 149.
    Lyu, Y., Zhu, Y., Han, S., He, B., & Bao, L. (2020). Open innovation and innovation "Radicalness"—the moderating effect of network embeddedness. Technology in Society, 62, 101292.
    Mafimisebi, O. P. (2024). Open innovation and risk. In Reference Module in Social Sciences. Elsevier.
    Marullo, C., Shapira, P., & Di Minin, A. (2024). Enhancing SME innovation across European regions: Success factors in EU-funded open innovation networks. Technological Forecasting and Social Change, 201, 123207.
    Norouzi, H., Khamechi, H., & Azmayesh Fard, F. (2025). A meta-analysis of the factors affecting organizational entrepreneurship in Iran. Journal of Entrepreneurship Research, 3(4), 93-116. https://doi.org/10.22034/jer.2024.2035329.1155
    Pereira, L., Fernandes, A., Sempiterno, M., Dias, Á., Lopes da Costa, R., & António, N. (2021). Knowledge management maturity contributes to project-based companies in an open innovation era. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 7(2), 126. https://doi.org/10.3390/joitmc7020126
    Puliga, G. (2023). Open innovation and competitive advantage in dynamic markets. Journal of Open Innovation, 9(1), 100-115.
    Rashidfarokhi, Y., & Darvish, D. (2023). Designing an open innovation model for human resource management in the petrochemical industry. International Journal of Innovation Management and Organizational Behavior, 3(3), 41-49. https://doi.org/10.61838/kman.ijimob.3.3.6
    Rupo, D., Perano, M., Centorrino, G., & Sanchez, A. V. (2018). A framework based on sustainability, open innovation, and value cocreation paradigms—A case in an Italian maritime cluster. Sustainability, 10, 729.
    Sandelowski, M., & Barroso, J. (2007). Handbook for synthesizing qualitative research. Springer Publishing Company.
    Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research methods for business students (5th ed.). Pearson.
    Shalaby, A. (2024). New model for digital sustainable growth: Insights from human biology and surgical approach - a retrospective analysis of 15 years of constant socio-economic innovations at the Human Informat

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 03 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1405