بررسی تأثیر سرمایهٔ فکری بر کارآفرینی سازمانی (مطالعهٔ موردی: پارک علم و فناوری مازندران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا داداشی جوکندان 1
علیرضا غفاری 2
رضا یوسفی سعید آبادی 3
رجب باقری جوکندان 2
1 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد تالش، دانشگاه آزاد اسلامی، تالش، ایران.
2 گروه مدیریت، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 گروه مدیریت، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.
10.22034/jmek.2024.149149
چکیده
امروزه در اقتصاد مبتنی بر دانش، سرمایه فکری به عنوان یکی از حیاتی‌ترین دارایی‌های نامشهود سازمان‌ها، نقشی بنیادین در خلق مزیت رقابتی پایدار و توسعه فعالیت‌های نوآورانه ایفا می‌کند. هدف از پژوهش کاربردی حاضر، بررسی تأثیر سرمایه فکری و ابعاد سه‌گانه آن (سرمایه انسانی، ساختاری و رابطه‌ای) بر کارآفرینی سازمانی در پارک علم و فناوری مازندران است. روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی- پیمایشی و همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارکنان پارک و مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در آن به تعداد 96 نفر می‌باشد. حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌برداری تصادفی ساده، 77 نفر برآورد گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌های استاندارد سرمایه فکری بنتیس و کارآفرینی سازمانی مارگریت هیل بوده که روایی و پایایی آن‌ها مورد تأیید قرار گرفته است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها در بخش آمار استنباطی، پس از تایید نرمال بودن توزیع داده‌ها با آزمون کولموگروف- اسمیرنوف، از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که سرمایه فکری و هر یک از مؤلفه‌های آن شامل سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه‌ای، تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه کارآفرینی سازمانی در شرکت‌های دانش‌بنیان پارک علم و فناوری مازندران دارند. بر این اساس، تقویت زیرساخت‌های دانشی، ارتقای شایستگی‌های کارکنان و بهبود ارتباطات برون‌سازمانی می‌تواند بستر لازم برای شکوفایی کارآفرینی درون‌سازمانی را فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
سرمایه فکری
سرمایه انسانی
سرمایه ساختاری
سرمایه رابطه‌ای
پارک علم و فناوری
موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of the Effect of Intellectual Capital on Organizational Entrepreneurship: A Case Study of the Mazandaran Science and Technology Park

نویسندگان English

Alireza Dadashi Jokandan 1
Alireza Ghaffari 2
Reza Yousefi Saeed Abadi 3
Rajab Bagheri Jokandan 2
1 Young Researchers and Elite Club, Talesh Branch, Islamic Azad University, Talesh, Iran.
2 Department of management, rasht branch, Islamic azad university, rasht, Iran.
3 Assistant professor, Department of management, Sari branch, Islamic Azad University, Sari, Iran.
چکیده English

Nowadays, in a knowledge-based economy, intellectual capital is considered one of the most vital intangible assets of organizations, playing a fundamental role in creating a sustainable competitive advantage and fostering innovative activities. The purpose of this applied research is to investigate the impact of intellectual capital and its three dimensions (human capital, structural capital, and relational capital) on organizational entrepreneurship in the Mazandaran Science and Technology Park. The research method is descriptive-survey and correlational in nature. The statistical population of the study includes all employees of the park and managers of knowledge-based companies located therein, totaling 96 individuals. Using Cochran's formula and a simple random sampling method, the sample size was estimated at 77 individuals. Data collection was conducted through both library and field methods. The standard instruments used were the Bontis intellectual capital questionnaire and the Margareta Hill organizational entrepreneurship questionnaire, the validity and reliability of which were confirmed. For inferential data analysis, after confirming the normal distribution of data using the Kolmogorov-Smirnov (K-S) test, Pearson correlation and linear regression tests were employed. The research findings indicated that intellectual capital, along with each of its components—namely human capital, structural capital, and relational capital—has a positive and significant effect on the development of organizational entrepreneurship in the knowledge-based companies of the Mazandaran Science and Technology Park. Consequently, strengthening knowledge infrastructures, enhancing employee competencies, and improving external communications can provide the necessary foundation for the flourishing of intra-organizational entrepreneurship.

کلیدواژه‌ها English

Intellectual Capital
Human Capital
Structural Capital
Relational Capital
Science and Technology Park
 
ابزری، م.، حسینی، ا.، و فرخی، م. (1391). بررسی رابطه سرمایه فکری با کارآفرینی سازمانی (مطالعه موردی: شهرک صنعتی کرمان). اولین همایش ملی مدیریت و کارآفرینی، خوانسار، ایران.
ابوالحسنی رنجبر، ا.، عنابستانی، م.، و شریعت جعفری، ا. (1391). بررسی رابطه بین سرمایه فکری و کارآفرینی درون‌سازمانی (مطالعه موردی: کارکنان سازمان امور اقتصادی و دارایی استان تهران). کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، بابلسر، ایران.
احمدی، ف.، مرادی، س.، دشمن‌زیاری، ا.، برزگر، ن.، و شریفیان، ل. (1399). ارائه مدلی برای ارتقای سرمایه فکری اعضای هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران. رهبری و مدیریت آموزشی، 14(4)، 47-68.
ایدی، م.، و ساده‌میری، ظ. (1397). ارزیابی وضعیت سرمایه فکری در دانشگاه علوم پزشکی ایلام. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 26(5)، 172-179.
پورسلطانی زرندی، ح.، طاهرخانی، ع.، و شفیعی، ش. (1394). ارتباط شادکامی در محیط کار با کارآفرینی سازمانی کارکنان وزارت ورزش و جوانان. مدیریت منابع انسانی در ورزش، 2(3)، 117-128.
پیلوار، ن.، بدیع‌زاده، ع.، حسینی، س. ر.، و زابلی، ر. (1400). ارائه مدل توسعه کارآفرینی سازمانی مبتنی بر مدیریت دانش. مدیریت توسعه و تحول، 45، 103-110.
داداشی جوکندان، ع.، و قانع کوشالشاهی، س. ف. (1394). بررسی تاثیر سرمایه فکری و مولفه‌های آن بر بهره‌وری دانش (مطالعه موردی: سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گیلان). اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم تربیتی، مازندران، ایران.
دهقان، ح.، وکیلی‌فرد، ح.، یعقوب‌نژاد، ا.، و رهنما رودپشتی، ف. (1398). ارائه الگوی مدیریت سرمایه فکری در جمهوری اسلامی ایران. مدیریت نظامی، 19(2)، 1-30.
ذاکری، ا.، افرازه، ع.، مظلومی، ن.، و جلالی، س. ح. (1392). ارزیابی جایگاه راهبردی سرمایه فکری در صنعت بیمه. مطالعات مدیریت راهبردی، 16، 131-159.
رشیدپور، ع.، رشیدی، م. م.، و عزیزخانی، م. (1396). ارزیابی مولفه‌های سرمایه فکری در سازمان تأمین اجتماعی. مدیریت شهری، 46، 349-362.
رضایی، ر. (1393). تأثیر مؤلفه‌های سرمایه فکری بر کارآفرینی سازمانی شرکت‌های خدمات مشاوره‌ای، فنی و مهندسی کشاورزی استان زنجان. مدیریت فرهنگ سازمانی، 12(1)، 125-147.
زاهدی، س. م.، و لطفی‌زاده، ف. (1386). ابعاد و مدل‌های اندازه‌گیری سرمایه فکری. مطالعات مدیریت، 15(55)، 39-64.
سادات بهبهانی‌نیا، پ. (1399). اثر حضور دولت در ساختار سرمایه بر رابطه سرمایه فکری و تصمیمات تأمین مالی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری. چشم‌انداز مدیریت مالی، 29، 167-187.
صفری، س.، شمس، ف.، و آهوپای، م. (1393). بررسی نقش سرمایه فکری و ابعاد آن در توسعه کارآفرینی سازمانی. برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 6(19)، 41-66.
صفری، ع.، سامعی، م.، و نوروزی، ف. (1391). ارائه الگوی تاثیر سرمایه فکری بر کارآفرینی سازمانی. اولین همایش ملی مدیریت و کارآفرینی، خوانسار، ایران.
طهماسبی آقبلاغی، د.، آقازاده، ه.، و سلیمان‌زاده، ا. (1398).
تاثیر بازاریابی داخلی و کارآفرینی سازمانی بر عملکرد (بهره‌وری، مالی و توسعه کارکنان) بانک تجارت. مدیریت بهره‌وری، 13(49)، 69-91.
قاسمی، ف.، دانش‌فرد، ک.، نجف‌بیگی، ر.، و افشار کاظمی، م. ع. (1398). آسیب‌شناسی سرمایه فکری وزارت نفت. مدیریت سازمان‌های دولتی، 8(1)، 79-92.
قاسمیه، ر.، نیسی، ع.، و حردانی، ی. (1399). ارزیابی اثر میانجی نوآوری و کارآفرینی سازمانی بر رابطه میان فاوا و بهبود عملکرد سازمان (مطالعه موردی: شهرک صنعتی شماره یک اهواز). توسعه کارآفرینی، 13(3)، 401-419.
قلیچ‌لی، ب.، و مشبکی، ا. (1385). نقش سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه فکری سازمان (مطالعه دو شرکت خودروسازی ایرانی). دانش مدیریت، 19(75)، 125-147.
نگهداری، س.، و حاجی‌مقصودی، ف. (1389). رابطه بین سرمایه فکری و روحیه کارآفرینی در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور. اولین کنفرانس سالانه مدیریت، نوآوری و کارآفرینی، شیراز، ایران.
نمازی، م.، فروغی، د.، و فرزادی، س. (1393). بدهی‌های فکری: مفهومی نوین در تقابل با سرمایه‌های فکری. حسابداری مدیریت، 7(23)، 15-30.
نوروزی سیدحسینی، ر.، و کلاته سیفری، م. (1393). اثر کارآفرینی سازمانی بر جامعه‌پذیری سازمانی و تعهد سازمانی کارکنان ادارات تربیت بدنی استان مازندران. مدیریت ورزشی، 6(15)، 89-108.
نیکبخت، م. ر.، دیانتی دیلکی، ز.، مومنی، م.، و احمدی، ح. (1400). ارائه الگوی ارزیابی چندشاخصه سرمایه فکری. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 13(49)، 1-30.
Altinay, L., & Wang, C. L. (2011). The influence of an entrepreneur's socio-cultural characteristics on the entrepreneurial orientation of small firms. Small Business and Enterprise Development, 18(4), 673-694. https://doi.org/10.1108/14626001111176044
Bontis, N., & Serenko, A. (2009). A causal model of human capital antecedents and consequents in the financial services industry. Journal of Intellectual Capital, 10(1), 53-69. https://doi.org/10.1108/14691930910922896
Floyd, S. W., & Wooldridge, B. (1999). Knowledge creation and social networks in corporate entrepreneurship: The renewal of organizational capability. Entrepreneurship Theory and Practice, 23(3), 123-144. https://doi.org/10.1177/104225879902300308
Jasna Auer, A., & Bostjan, A. (2011). Employee satisfaction, intrapreneurship and firm growth: A model. Industrial Management & Data Systems, 111(4), 589-607. https://doi.org/10.1108/02635571111133585
Lee, S. M., Peris-Ortiz, M., & Fernández-Guerrero, R. (2011). Corporate entrepreneurship and human resource management: Theoretical background and a case study. International Journal of Manpower, 32(1), 48-67. https://doi.org/10.1108/01437721111115767
Michalski, M., & Javier, V. F. (2008). The importance of intellectual capital for the entrepreneurial firm (Master's thesis).
Mälardalen University, Västerås, Sweden.
Oladimeji, M. S., Abosede, A. J., & Eze, B. U. (2019). Corporate entrepreneurship and service firms' performance in Nigeria. Economic Review: Journal of Economics and Business, 17(1), 3-15.
Shepherd, D. A., Covin, J. G., & Kuratko, F. D. (2008). Project failure from corporate entrepreneurship: Managing the grief process. Journal of Business Venturing, 24(6), 588-600. https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2008.01.009
Sushanta, S. (2011). NGO transformation: Institutional entrepreneurship in Indian microfinance. Business Strategy Series, 12(4), 167-176. https://doi.org/10.1108/17515631111148383
Talebi, K., & Bahamir, A. (2012). Identification of intellectual capital effects on promoting organizational entrepreneurship. Zenith International Journal of Business Economics & Management Research, 2(6), 131-142.
Véronique, B., & Olivier, B. (2011). Exploring the links between entrepreneurial orientation and intrapreneurship in SMEs. Journal of Small Business and Enterprise Development, 18(2), 219-231. https://doi.org/10.1108/14626001111128515

  • تاریخ دریافت 01 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 11 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 12 اردیبهشت 1403