فراتحلیل تبیین رابطه شبکه‌های اجتماعی با کارآفرینی سازمانی؛ مروری نظام‌مند بر پژوهش‌های دههٔ ۱۳۹۰–۱۴۰۰

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی-توسعه، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 گروه آموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/jmek.2026.427563.1113
چکیده
رسانه‌های اجتماعی و شبکه‌های اجتماعی با افزایش رشد اقتصادی، ارتقای بهره‌وری و رشد تکنولوژی، محصول و خدمات جدید، موجب ترویج و توسعه کارآفرینی می‌شوند. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین رابطه شبکه‌های اجتماعی و کارآفرینی سازمانی با بررسی پژوهش‌های بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ است. روش تحقیق از نوع فراتحلیل کمّی (CMA3) است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه معکوس بوده و جامعه آماری پژوهش شامل ۲۶ تحقیق پیمایشی (علمی-پژوهشی) است که از میان آن‌ها، ۱۴ پژوهش با رعایت روایی، اعتبار و کیفیت پژوهش، وجود ضریب همبستگی، حجم نمونه و سطح معنی‌داری به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. واحد تحلیل، مقالات پژوهشی بوده و برای برآورد اندازه اثر نهایی هر پژوهش و اثر نهایی کل، از فرمول فیشر و کوهن استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد اندازه اثر شبکه‌های اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی برابر با 714/. است. این میزان در نظام تفسیری کوهن در محدوده متوسط رو به بالا ارزیابی می‌شود و نشان‌دهنده برقراری رابطه نسبتاً بالایی بین دو متغیر پژوهش است. همچنین با اطمینان ۹۵ درصد، اندازه اثر تمامی مطالعات در محدوده معناداری قرار دارد. بر اساس نتایج تحقیق، توسعه حاصل از فناوری‌های نوین موجب نقش‌آفرینی شبکه‌های اجتماعی شده و آن‌ها را به محل نگهداری ایده، ایده‌پردازی و اشتراک اطلاعات بدل کرده و علاقه‌مندی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط به شبکه‌های اجتماعی را روزبه‌روز افزایش داده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Meta-Analysis to Explain The Relationship between Social Networks and Organizational Entrepreneurship: Researches in the Period of 2011-2021

نویسندگان English

Akbar Zolfaghari 1
Narges Ghanei Yakhdan 2
Akram Safavimoghadam 3
1 Assistant Professor of Political Science-Development, Department of Political Science, Faculty of Law and Social Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Department of Education and Human Resources Improvement, Payam Noor University, Tehran, Iran
3 Department of Management, Faculty of Management, Economics and Accounting, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

Social media and social networks promote and develop entrepreneurship by increasing economic growth, improving productivity, and developing new technologies, products, and services. The main purpose of this research is to explain the relationship between social networks and organizational entrepreneurship through a meta-analysis of studies conducted during the period of 2011–2021. The research method is quantitative meta-analysis (CMA3). The data collection tool is a reverse questionnaire. The statistical population consists of 26 survey (scientific-research) studies, from which 14 studies were purposively selected based on validity, reliability, and quality of research, presence of correlation coefficient, sample size, and significance level of each study. The unit of analysis was research articles. To estimate the final effect size of each study and the overall effect size, the Fisher and Cohen formula was used. The research findings indicate that the effect size of social networks on organizational entrepreneurship was 0.714. In Cohen's interpretive system, this amount is evaluated in the medium-to-high range, indicating that a relatively high relationship exists between the two research variables. Furthermore, with 95% confidence, the effect size of all studies falls within the significant range. Based on the research results, the development of new technologies has led to the prominent role of social networks, turning them into a place for storing ideas, ideation, and information sharing, and has increased the interest of small and medium-sized businesses in social networks day by day.

کلیدواژه‌ها English

Social Capital
Social Networks
Virtual Space
Organizational Entrepreneurship
آقائی، بابک؛ و آقائی، هادی. (۱۳۹۳). نقش فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی کامپیوتر، اینترنت بر توسعه کارآفرینی. مقاله ارائه شده در دومین همایش ملی فناوری‌های نوین در مهندسی برق و کامپیوتر.
آقابراریان حمزه کلائی، اکرم. (۱۳۹۵). تأثیر سرمایه اجتماعی شبکه‌های اجتماعی مجازی بر توسعه کارآفرینی استان سیستان و بلوچستان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان.
اعتمادی‌نسب، الهام؛ مظفری، افسانه؛ و فرهنگی، علی‌اکبر. (۱۴۰۰). تأثیر شبکه‌های اجتماعی در مهارت‌های کارآفرینی و توسعه ملی (مطالعه موردی: مدیران استارت آپ‌های ایرانی). مطالعات رسانه‌ای، ۵۲، ۸۳-۹۶.
انصاری، محمد؛ آزما، فریدون؛ سمیعی، روح‌اله؛ و تجری، طیبه. (۱۳۹۹). ارائه الگوی فضای کالبدی کارآفرینی برای واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی کشور با رویکرد آمیخته. رهبری و مدیریت آموزشی، ۵۲، ۲۱-۵۵.
ایمانی، عبدالمجید؛ حسینی‌فر، اعظم؛ و آهنگ، فرحناز. (۱۳۹۷). تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر کارآفرینی دیجیتالی با نقش میانجی تشخیص فرصت (مطالعه شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری استان کرمان). پژوهش‌های مدیریت عمومی، ۴۱، ۲۹۰-۳۱۲.
ایمانی، عبدالمجید؛ حسینی‌فر، اعظم؛ و مبارکی، مسلم. (۱۳۹۶). تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر کارآفرینی دیجیتالی در شرکت‌های دانش‌بنیان. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، ۲۲، ۱-۲۲.
بهره‌ور، مهدی. (۱۳۹۴). تأثیر شبکه‌های مجازی بر رشد و توسعه کارآفرینی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی.
پورقهرمانی، بابک؛ و قندهاری، اویس. (۱۳۹۶). راهبردهای مؤثر بر پیشگیری از جرایم در شبکه‌های اجتماعی مجازی از دیدگاه دانشجویان (مطالعه موردی دانشگاه گلستان). فرهنگ در دانشگاه اسلامی، ۲۲، ۱۰۹-۱۳۰.
جاقوری، مریم. (۱۳۹۷). بررسی تأثیر کارکرد رسانه‌های اجتماعی بر کارآفرینی کارکنان با توجه به نقش میانجی سرمایه اجتماعی (مورد مطالعه: کارکنان روزنامه شهرآرا) (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). مؤسسه آموزش عالی حکیم طوس، مشهد.
جنگی‌زهی، خدابخش؛ پورقاز، عبدالوهاب؛ و جنا‌آبادی، حسین. (۱۳۹۸). استفاده از شبکه‌های اجتماعی و ارتباط آن با سبک‌های هویتی و گرایش به رفتارهای پرخطر در دانش‌آموزان دبیرستان‌های شهرستان سراوان. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، ۲۱، ۱۸-۳۱.
حسین‌پور، داود؛ و زارعی‌وش، فاطمه. (۱۳۸۹). الگوی کارآفرینی سازمانی مطالعه موردی اداره کل تعاون استان تهران. تعاون و کشاورزی، ۲۱۶، ۱۷۱-۱۹۸.
رضایی، محمد؛ و غلامزاده، مهدی. (۱۳۹۷). تحلیل فردگرایی در شبکه‌های اجتماعی مجازی. مطالعات رسانه‌های نوین، ۱۵، ۱-۳۱.
زالی، محمدرضا؛ مدهوشی، مهرداد؛ و کردنائیج، اسدالله. (۱۴۰۰). ارزیابی مشخصه‌های کارآفرینی دانشجویان (مورد مطالعه: دانشگاه مازندران). پژوهش‌های مدیریت در ایران، ۱۱، ۸۱-۱۱۳.
سلام‌زاده، آیدین؛ تاج‌پور، مهدی؛ و حسینی، الهه. (۱۳۹۹). بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر قصد کارآفرینانه. مطالعات رسانه‌ای، ۴۸، ۱۱۱-۱۲۴.
سلطان محمدلو، احسان. (۱۳۹۵). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی بر قصد کارآفرینی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران.
شاهین، مریم. (۱۳۹۴). بررسی تأثیر گرایش کارآفرینانه بر روی شدت صادرات با توجه به نقش میانجی‌گری متغیرهای عملکرد نوآوری و قابلیت یادگیری سازمانی (مورد مطالعه: شرکت‌های برتر صادراتی کاشی و سرامیک در تهران) (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکز.
شهبازی، کیومرث؛ حسن‌زاده، اکبر؛ و جعفرزاده، بهروز. (۱۳۹۳). بررسی تأثیر کارآفرینی و نوآوری بر رشد اقتصادی (رهیافت داده‌های تابلویی). نوآوری و ارزش‌آفرینی، ۵، ۴۳-۵۶.
صفایی‌کنجین، منیژه؛ سید‌نقوی، میرعلی؛ و کاملی، محمد‌جواد. (۱۴۰۰). بررسی عوامل تأثیرگذار شبکه اجتماعی بر توسعه کارآفرینی کسب‌وکارهای خانگی با میانجی ویژگی‌های شبکه اجتماعی (شواهدی از صنایع غذایی). پژوهشنامه مدیریت اجرایی، ۶۲، ۱۹۳-۲۰۸.
صفربگی، مرضیه. (۱۳۹۶). بررسی تأثیر شبکه اجتماعی بر انتخاب روش تأمین مالی کارآفرینی در بین کارآفرینان واقعی و بالقوه شهر ایلام (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). مؤسسه آموزش عالی باختر، ایلام.
طاهری‌عطار، غزاله؛ پورانجنار، گل‌بهار؛ و نامدار‌جویمی، احسان. (۱۳۹۹). نقش توانایی شبکه کارآفرین در کشف فرصت‌های کارآفرینی (شبکه‌های اجتماعی کارآفرینی فعال در اینستاگرام و تلگرام). راهبرد توسعه، ۶۱، ۲۴۰-۲۶۹.
قادری‌فر، اسماعیل؛ مردانی، محمدرضا؛ آقاجانی، علی‌اکبر؛ و فرج‌تبار، رضا. (۱۳۹۱). الگویابی تأثیر توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کسب‌وکارهای کارآفرینانه. بهبود مدیریت، ۱۸، ۱۱۴-۱۲۸.
کنعانی، آمنه. (۱۳۹۱). تأثیر شبکه اجتماعی بر تشخیص فرصت‌های کارآفرینی. مقاله ارائه شده در دومین کنفرانس دانشجویی کارآفرینی کشور.
کیخا، مصطفی؛ زرگر، آرمین؛ و اکاتی، مینا. (۱۳۹۵). توجه به کارآفرینی و اقتصاد مقاومتی، نیاز امروز آموزش‌وپرورش و اجتماع. مطالعات مدیریت و کارآفرینی، ۶، ۱۳۸-۱۵۳.
گرزین، زهرا. (۱۳۹۷). تأثیر شبکه‌های اجتماعی آنلاین بر عملکرد توسعه محصول جدید با میانجی‌گری تشخیص فرصت‌های کارآفرینی در شرکت‌های پارک علم و فناوری شهر سمنان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه سمنان، سمنان.
محمدی، حیدر. (۱۳۹۷). تأثیر فرهنگ سازمانی و شبکه‌های اجتماعی بر رفتارهای کارآفرینانه در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط سطح شهر سنندج (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه کردستان، سنندج.
مصباحی‌جهرمی، نگارالسادات؛ ادیب‌زاده، مرضیه؛ نخعی، سکینه؛ و حسینی، سید‌محمود. (۱۳۹۴). تأثیر سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی و رفتار شهروندی سازمانی (بررسی نقش تعدیل‌گری هوش هیجانی کارکنان). مدیریت سرمایه اجتماعی، ۵(۲)، ۳۶۷-۳۹۲.
معین‌نیا، مهشید؛ و ملامحمدی، مجید. (۱۳۹۹). بررسی استراتژی‌های کارآفرینی سازمانی در رشد و بقای شرکت‌ها. پژوهشنامه مدیریت و مهندسی صنایع، ۴، ۴۶-۶۱.
مقیمی، داود. (۱۳۸۴). کارآفرینی در سازمان‌های دولتی. تهران: انتشارات فرا اندیش.
ملکیان، اسفندیار؛ کامران راد، صدیقه؛ و وفایی دیزجی، سمیرا. (۱۳۹۳). کارآفرینی و نوآوری موتور محرک رشد اقتصادی و توسعه پایدار. مقاله ارائه شده در دومین کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب‌وکارهای دانش‌بنیان.
ممیز، آیت‌اله؛ قاسمی، سیده عاطفه؛ و قاسمی، سیده فاطمه. (۱۳۹۲). بررسی عوامل مؤثر در توسعه کارآفرینی زنان. مجله علمی-پژوهشی.
هاشمی‌نکو، سیدعلیرضا. (۱۳۹۰). تأثیر شبکه اجتماعی و سرمایه انسانی بر استراتژی تشخیص فرصت‌های کارآفرینی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران.
Al-Dajani, H., & Marlow, S. (2013). Empowerment and entrepreneurship: A theoretical framework. International Journal of Entrepreneurial Behaviour & Research.
Ali-Hassan, H., Nevo, D., & Wade, M. (2015). Linking dimensions of social media use to job performance: The role of social capital. The Journal of Strategic Information Systems, 24(2), 65-89.
Antonić, B. B., & Hisrich, R. D. (2001). Intrapreneurship: Construct refinement and cross-cultural validation. Journal of Business Venturing, 16(5), 495-527.
Baron, D. P. (2007). Corporate social responsibility and social entrepreneurship. Journal of Economics & Management Strategy, 16(3), 683-717.
Baron, R. A., & Tang, J. (2009). Entrepreneurs' social skills and new venture performance: Mediating mechanisms and cultural generality. Journal of Management, 35(2), 282-306.
Bartholomew, M. K., Schoppe-Sullivan, S. J., Glassman, M., Kamp Dush, C. M., & Sullivan, J. M. (2012). New parents' Facebook use at the transition to parenthood. Family Relations, 61(3), 455-469.
Bhardwaj, B. R., Sushil, & Momaya, K. (2007). Corporate entrepreneurship: Application of moderator method. Singapore Management Review, 29(1), 47-58.
Burt, R. S. (2000a). Decay functions. Social Networks, 22(1), 1-28.
Burt, R. S. (2000b). The network structure of social capital. Research in Organizational Behavior, 22, 345-423.
Burt, R. S. (2002). Bridge decay. Social Networks, 24(4), 333-363.
Chou, Y. K. (2006). Three simple models of social capital and economic growth. The Journal of Socio-Economics, 35(5), 889-912.
Chung, L. H., & Gibbons, P. T. (1997). Corporate entrepreneurship: The roles of ideology and social capital. Group & Organization Management, 22(1), 10-30.
Çolakoğlu, N., & Gözükara, İ. (2016). A comparison study on personality traits based on the attitudes of university students toward entrepreneurship. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 229, 133-140.
Cope, J., Jack, S., & Rose, M. B. (2007). Social capital and entrepreneurship: An introduction. International Small Business Journal, 25(3), 213-219.
Cornwall, J. R., & Perlman, B. (1990). Organizational entrepreneurship. Irwin Pub.
Craven, P., & Wellman, B. (1973). The network city. Sociological Inquiry, 43(3-4), 57-88.
Doh, S., & Zolnik, E. J. (2011). Social capital and entrepreneurship: An exploratory analysis. African Journal of Business Management, 5(12), 4961.
Echols, A. E., & Neck, C. P. (1998). The impact of behaviors and structure on corporate entrepreneurial success. Journal of Managerial Psychology.
Fayad, Y., & El Ebrashi, R. (2022). Social capital and corporate entrepreneurship: The role of absorptive capacity in emerging markets. Management Decision, (ahead-of-print).
Hornsby, J. S., Naffziger, D. W., Kuratko, D. F., & Montagno, R. V. (1993). An interactive model of the corporate entrepreneurship process. Entrepreneurship Theory and Practice, 17(2), 29-37.
Hsu, C.-C., Tan, K. C., & Laosirihongthong, T. (2014). Antecedents of SCM practices in ASEAN automotive industry: Corporate entrepreneurship, social capital, and resource-based perspectives. The International Journal of Logistics Management.
Kerr, S. P., Kerr, W. R., & Xu, T. (2018). Personality traits of entrepreneurs: A review of recent literature. Foundations and Trends® in Entrepreneurship, 14(3), 279-356.
Kim, P. H., & Aldrich, H. E. (2005). Social capital and entrepreneurship. Foundations and Trends® in Entrepreneurship, 1(2), 55-104.
Kim, P. H., Aldrich, H. E., & Keister, L. A. (2006). Access (not) denied: The impact of financial, human, and cultural capital on entrepreneurial entry in the United States. Small Business Economics, 27(1), 5-22.
Kuhlke, O., Schramme, A., & Kooyman, R. (2015). Creating cultural capital: Cultural entrepreneurship in theory, pedagogy and practice. Eburon Uitgeverij BV.
Leyden, D. P., Link, A. N., & Siegel, D. S. (2014). A theoretical analysis of the role of social networks in entrepreneurship. Research Policy, 43(7), 1157-1163.
Ma, X., Ding, Z., & Yuan, L. (2016). Subnational institutions, political capital, and the internationalization of entrepreneurial firms in emerging economies. Journal of World Business, 51(5), 843-854.
Matlay, H. (2008). The impact of entrepreneurship education on entrepreneurial outcomes. Journal of Small Business and Enterprise Development.
Morris, M. H., & Kuratko, D. F. (2002). Corporate entrepreneurship: Entrepreneurial development within organizations. South-Western Pub.
Morris, M. H., Kuratko, D. F., & Covin, J. G. (2010). Corporate entrepreneurship & innovation. Cengage Learning.
Oosterbeek, H., Van Praag, M., & Ijsselstein, A. (2010). The impact of entrepreneurship education on entrepreneurship skills and motivation. European Economic Review, 54(3), 442-454.
Pempek, T. A., Yermolayeva, Y. A., & Calvert, S. L. (2009). College students' social networking experiences on Facebook. Journal of Applied Developmental Psychology, 30(3), 227-238.
Raimi, L., Akhuemonkhan, I., & Ogunjirin, O. D. (2015). Corporate social responsibility and entrepreneurship (CSRE): Antidotes to poverty, insecurity and underdevelopment in Nigeria. Social Responsibility Journal.
Sakhdari, K. (2016). Corporate entrepreneurship: A review and future research agenda. Technology Innovation Management Review, 6(8).
Sathiabama, K. (2010). Rural women empowerment and entrepreneurship development.
Schumpeter, J. (1983). The theory of economic development. Transaction Publishers.
Sik, E., & Wellman, B. (2018). Network capital in capitalist, communist, and postcommunist countries. In Networks in the global village (pp. 225-253). Routledge.
Toledano, N., Urbano, D., & Bernadich, M. (2010). Networks and corporate entrepreneurship: A comparative case study on family business in Catalonia. Journal of Organizational Change Management.
Turner, R. S. (1999). Entrepreneurial neighborhood initiatives: Political capital in community development. Economic Development Quarterly, 13(1), 15-22.
Van der Sluis, J., Van Praag, M., & Vijverberg, W. (2008). Education and entrepreneurship selection and performance: A review of the empirical literature. Journal of Economic Surveys, 22(5), 795-841.
Vuong, Q. H. (2016). Impacts of geographical locations and sociocultural traits on the Vietnamese entrepreneurship. SpringerPlus, 5(1), 1-19.
Yaghoubi Farani, A., Karimi, S., Izadi, N., & Ataei, P. (2019). Effect of virtual social networks on entrepreneurial behaviour of agriculture students in Iran. Applied Economics, 51(21), 2326-2335.
دوره 6، شماره 4
زمستان 1404
صفحه 78-94

  • تاریخ دریافت 07 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 14 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 26 دی 1404