تأثیر یارانهٔ حامل‌های انرژی بر کسری بودجهٔ دولت در کشورهای منتخب با تأکید بر ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیده سهیلا میری لداری 1
یوسف محنت فر 2
1 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی؛ دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
10.22034/jmek.2024.452904.1125
چکیده
یارانه‌ها از ابزارهای مداخله‌ای دولت‌ها در بازار هستند که با تحریف قیمت‌ها، بر تخصیص بهینه منابع و کسری بودجه اثرات جبران‌ناپذیری بر جای می‌گذارند. در این میان، یارانه حامل‌های انرژی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی هزینه‌های دولت در کشورهای تولیدکننده نفت، نقش بسزایی در تشدید کسری بودجه و محدودسازی کارایی سیاست‌های اقتصادی ایفا می‌کند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر یارانه حامل‌های انرژی بر کسری بودجه دولت در کشورهای منتخب با تأکید بر ایران است. روش تحقیق در این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده‌های آماری مورد نیاز در بازه زمانی ۲۰۱۸-۲۰۰۰ از منابع معتبر بین‌المللی و ترازنامه انرژی استخراج شده و جهت برآورد الگوی پژوهش، از روش اقتصادسنجی داده‌های تابلویی با رویکرد گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM) استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که یارانه حامل‌های انرژی تأثیر مثبت و معناداری بر کسری بودجه دولت در کشورهای منتخب دارد؛ به‌طوری‌که افزایش این یارانه‌ها منجر به تشدید ناترازی درآمدها و هزینه‌های دولتی می‌شود. همچنین، متغیرهایی نظیر درآمد نفتی و نرخ رشد اقتصادی رابطه منفی، و تورم و درآمدهای مالیاتی رابطه مثبتی با کسری بودجه دارند. بر اساس نتایج، دولت‌ها باید به‌منظور کاهش کسری بودجه و دستیابی به تخصیص بهینه منابع، نسبت به اصلاح ساختار یارانه‌ها و جایگزینی ابزارهای قیمتی و ارشادی کارآمد اقدام نمایند.
کلیدواژه‌ها
یارانه حامل‌های انرژی
هزینه‌های دولت
کسری بودجه دولت
داده‌های تابلویی
گشتاورهای تعمیم‌یافته
موضوعات

عنوان مقاله English

The Effect of Energy Subsidies on Fiscal Deficits in a Panel of Selected Countries, with Special Reference to Iran

نویسندگان English

soheila miry 1
Yousef Mehnatfar 2
1 PhD student in Islamic Economics; Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
چکیده English

Subsidies are economic tools through which governments intervene to achieve specific market goals. However, by distorting prices across economic sectors, they have irreversible effects on the optimal allocation of resources and exacerbate budget deficits. Furthermore, they limit the effectiveness of governments' economic policies in tackling macroeconomic problems such as unemployment and inflation. Consequently, energy carrier subsidies and their impact on the budget deficit are of great importance, particularly in oil-producing nations. The main purpose of this article is to examine the effect of energy carrier subsidies on government budget deficits in selected countries, with a specific emphasis on Iran. For this purpose, annual statistical data for the period 2000 to 2018 were extracted from reputable international sources and the energy balance sheet. To estimate the research model, the econometric panel data approach using the Generalized Method of Moments (GMM) was employed. The findings of this study show that energy carrier subsidies have a positive and significant effect on government budget deficits in the selected countries. Specifically, an increase in these subsidies leads to an intensification of the imbalance between government revenues and expenditures. Additionally, variables such as oil revenue and economic growth rate have a negative relationship, while inflation and tax revenues show a positive relationship with the budget deficit. Based on the results, it is recommended that governments, in order to reduce budget deficits and achieve optimal resource allocation, reform the subsidy structure and replace it with efficient price and guidance policy tools.

کلیدواژه‌ها English

Energy Carriers Subsidies
Government Expenditures
Government Budget Deficits
Panel Data
Generalized Method of Moments (GMM)
 اسکندری، مصطفی؛ نصیری اقدام، علی و محمدی، حمیدرضا. (۱۳۹۵). اثرات تعدیل قیمت حامل‌های انرژی بر اقتصاد ایران. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، ۷(۲۵)، ۵۱-۶۴.
بزازان، فاطمه؛ موسوی، میرحسین و قشمی، فرناز. (۱۳۹۴). تأثیر هدفمندی یارانه انرژی برق بر تقاضای خانوارها به تفکیک شهر و روستا در ایران (یک رویکرد سیستمی). پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، ۴(۱۴)، ۱-۳۲.
رنجبر، همایون؛ فطرس، محمدحسن و کبیریان، مهری. (۱۳۹۳). تأثیر هدفمندی یارانه‌ها بر تغییرات معادل رفاه مصرف‌کننده در ایران. مطالعات اقتصاد کاربردی ایران، ۳(۹)، ۱۳۳-۱۴۹.
فرهنگ‌دوست، سارا؛ ناصری، فاطمه و فلاحی، محمدعلی. (۱۳۹۴). بررسی رابطه‌ی بین درآمدهای نفتی، کسری بودجه، حجم پول و تورم در ایران. اولین کنفرانس بین‌المللی اقتصاد کاربردی و تجارت.
کمیجانی، اکبر و ورهرامی، ویدا. (۱۳۹۵). برآورد عوامل مؤثر بر کسری بودجه در ایران. فصلنامه راهبرد، (۲۱)، ۲۷-۴۲.
محنت‌فر، یوسف. (۱۳۹۵). بررسی تأثیر شوک‌های نفتی بر متغیرهای اقتصاد کلان در ایران (۱۳۹۰-۱۳۵۰). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات کاربردی دانشگاه بوعلی همدان، (۱۷)، ۲۴۳-۲۶۰.
Acharya, R. H., & Sadath, A. C. (2017). Implications of energy subsidy reform in India. Energy Policy, 102, 453-462. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.041
Alavi, S. E., Moshiri, S., & Sattarifar, M. (2016). An analysis of the efficiency of the monetary and fiscal policies in Iran economy using IS–MP–AS model. Procedia Economics and Finance, 36, 522-531. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(16)00139-3
Alesina, A., & Perotti, R. (1997). Fiscal adjustments in OECD countries: Composition matters. The American Economic Review, 86(2), 104-110.
APICORP. (2016). Energy price reform in the GCC: Long road ahead. APICORP Energy Research, 1(1), 4.
Barışık, Ö., & Barış, S. (2017). Impact of government size on budget deficit in developing countries. Journal of Economic Studies, 44(6), 924-938. https://doi.org/10.1108/JES-09-2016-0197
Bekhet, H. A., & Yusoff, N. Y. M. (2013). Evaluating the mechanism of oil price shocks and fiscal policy responses in the Malaysian economy. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 16, No. 1, p. 012078). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1755-1315/16/1/012078
Bond, S. R. (2002). Dynamic panel data models: A guide to micro data methods and practice. Portuguese Economic Journal, 1(2), 141-162. https://doi.org/10.1007/s10258-002-0009-8
Boughanmi, H., & Khan, M. A. (2019). Welfare and distributional effects of the energy subsidy reform in the Gulf Cooperation Council countries: The case of Sultanate of Oman. International Journal of Energy Economics and Policy, 9(1), 228-240. https://doi.org/10.32479/ijeep.7364
Breisinger, C., Mukashov, A., Raouf, M., & Wiebelt, M. (2019). Energy subsidy reform for growth and equity in Egypt: The approach matters. Energy Policy, 129, 661-671. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2019.03.015
Burniaux, J. M., Chateau, J., Dellink, R., Duval, R., & Jamet, S. (2009). The economics of climate change mitigation: How to build the necessary global action in a cost-effective manner (OECD Economics Department Working Paper No. 701). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/223448882388
Deloitte. (2016). Energy subsidies in Oman: Impact on competitiveness. Retrieved from https://www.slideshare.net/SultanbekKhunkaev/160521-omani-subsidies-v4-65224862
El-Katiri, L., & Fattouh, B. (2017). A brief political economy of energy subsidies in the Middle East and North Africa. In Combining Economic and Political Development (pp. 58-87). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004345836_004
Enami, A., Lustig, N., & Taqdiri, A. (2019). Fiscal policy, inequality, and poverty in Iran: Assessing the impact and effectiveness of taxes and transfers. Middle East Development Journal, 11(1), 49-74. https://doi.org/10.1080/17938155.2019.1589942
Fasoranti, M. M., & Akindele, O. O. (2015). An assessment of the relationship between budget deficit syndrome and consumer welfare in Nigeria (1985–2014). Journal of Social Economics Research, 2(4), 58-74.
Friedman, M. (1978). The limitations of tax limitation. Journal of Libertarian Studies, 2(1), 7-14.
Griffin, P., Laursen, T., & Robertson, J. (2016). Egypt guiding reform of energy subsidies long-term policy (Research Working Paper 7571). World Bank. https://doi.org/10.1596/1813-9450-7571
Krane, J., & Monaldi, F. (2017). Oil prices, political instability, and energy subsidy reform in MENA oil exporters. Center for Energy Studies, Baker III Institute for Public Policy, Rice University.
Morgan, T. (2007). Their magnitude, how they affect energy investment and greenhouse gas emissions and prospect for reform. Report for UNFCCC Secretariat Financial and Technical Programme, Bonn, Germany.
Olivier, D. L., Campagnolo, L., Chateau, J., & Dellink, R. (2015). Modelling of distributional impacts of energy subsidy reforms: An illustration with Indonesia (No. 206853). Fondazione Eni Enrico Mattei (FEEM).
Schaffitzel, F., Jakob, M., Soria, R., Vogt-Schilb, A., & Ward, H. (2019). Can government transfers make energy subsidy reform socially acceptable? A case study on Ecuador. Energy Policy, 137, 111120. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2019.111120
Shehabi, M. (2020). Diversification effects of energy subsidy reform in oil exporters: Illustrations from Kuwait. Energy Policy, 138, 110966. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2019.110966
Yoon, G. (2012). Explosive US budget deficit. Economic Modelling, 29(4), 1076-1080. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.04.014
 

  • تاریخ دریافت 29 بهمن 1405
  • تاریخ بازنگری 10 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 29 خرداد 1405